تبلیغات
::وبلاگ قرآنی کوثر:: - دو بال برای فهم باطن قرآن
 
::وبلاگ قرآنی کوثر::

بال

برای تفسیر قرآن در مرحله‌ی ظاهر دو بال نیرومند لازم بود: یكی «برهان عقلی»، یعنی علم حصولی كه شرط مهمّ مخاطب وحی قرار گفتن و تدبّر تام در آن است و دیگری سنت معصومین ـ علیهم السلام ـ كه ناظر به مطالب تفسیری ظاهر قرآن است.

برای تفسیر باطن به باطن نیز دو بال نیرومند دیگری لازم است: یكی «عرفان قلبی»، یعنی علم حضوری و دیگری سنّت معصومین ـ علیهم السلام ـ كه ناظر به معارف درونی و باطن قرآن است؛ زیرا تار و پود ریسمان كشیده شده‌ی الهی كه از یك جهت «ثَقَلِ وَحْی»[1] نام دارد و از جهت دیگر «ثَقَلِ ولایت»[2] نامیده می‌شود، همگی به هم مرتبط و متناسب است و همین پیوند ولایی می‌تواند به مفسّر جامع بین ظاهرها از یك سو و باطنها از سوی دوم و ظاهر و باطن هر مرتبه مرتبط و چسبیده به هم از سوی سوم جرأت دهد تا فتوا دهد: چنین سیری از مصادیق «اقرأ وارقَ»[3] است؛ چون این كلام نورانی نه اختصاصی به قرائت به معنای تلاوت الفاظ دارد و نه مخصوص بهشت و بهشتیان آرمیده در بهشت جاودان است؛ بلكه شامل مُفَسّران ژرف اندیشی است كه درعین جمع سالم بین اضلاع سه گانه مزبور، از هرگونه اشتباه ظاهر و باطن مصون و از هر خطر مخلوط شدن درون و بیرون و التقاط تنزیل و تأویل محفوظند و تا نیل به جنّت لقای خدا همچنان پویا و جویایند. البته چنین مقامی برای كم‌نظیرترین از اولیای الهی محتمل است؛ لیكن اصل امكان آن معقول است.

«ذو وجوه» بودن قرآن به معنایی دیگر نیز در برخی احادیث آمده است. حضرت امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ در نامه‌ای به عبدالله بن عباس فرمود: هنگام احتجاج با خوارج محور استدلال را سنت قرار بده، نه قرآن

ممكن است برخی استعمال لفظ واحد در بیش از یك معنا را روا ندانند و بر این اساس ارادة چند مطلب از یك لفظ قرآنی در نظر آنان صحیح نباشد، لیكن باید توجه داشت كه اوّلاً، بر فرض صحت آن مبنا، می‌توان معنای جامع انتزاعی كه ظهور عرفی داشته باشد ترسیم كرد تا ‌همه‌ی مراحل را در بر گیرد. ثانیا، مراحل طولی، مصادیق یك معناست، نه معانیِ متعددِ یك لفظ. ثالثا، امتناع توهّم شده، یا بر اثر محدودیت ظرفیت لفظ است یا محدود بودن ظرفیّت مستمع و مخاطَب و یا محدودیت علم و ارادة متكلم و قسمت مهمّ آنچه كه در آن مبحث، بر فرض تمامیت آن، مطرح شده به محدودیت علم و ارادة متكلم بر می‌گردد، نه مخاطَب. پس اگر متكلم و مرید، خداوند سبحان بود كه هیچ محدودیتی از جهت علم یا اراده ندارد، محذوری در اراده كردن چند مطلب از یك آیه و چند معنا از یك لفظ وجود ندارد؛ چنانكه اگر محدودیّت مزبور به لحاظ مخاطَب باشد، مخاطب اصلی قرآن، انسان كامل، یعنی حضرت رسول اكرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ است كه ظرفیت وجودی آن حضرت برای ادراك معانی متعدد در آن واحد محذوری ندارد؛ یعنی، اگر مخاطبان دیگر صلاحیت دریافت و پذیرش چند معنا را از لفظ واحد ندارند حضرت رسول اكرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ چنین صلاحیتی را داراست.

از این جا به مطلب دیگری كه مربوط به زبان قرآن است می‌توان پی برد و آن این كه، گر چه قانون گفت‌گو از جهت لفظ و از لحاظ مخاطَبْ نسبت به افراد عادی مورد قبول است، لیكن از جهت متكلم نمی‌توان چنین حكم كرد كه همة احكام متكلم‌های عادی درباره متكلم وحی، یعنی خداوند سبحان حاكم است؛ گذشته از این كه مخاطب اوّلی و اصلی قرآن كریم، حضرت رسول اكرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ است كه بر اثر خلافت الهی[4] توان تحمّل معانی متعدد را یك جا دارد. البته هیچ یك از امور یاد شده، یعنی ویژگی متكلم و خصوصیّت مخاطب اصیل، یعنی رسول اكرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ مانع اجرای قانون عربی مبین نسبت به دیگران نخواهد بود.

شاید یكی از معانی حدیث رسیده و نقل شده از رسول اكرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ: «القرآن ذَلول ذو وجوه فاحملوه علی أحسن الوجوه»[5] همین باشد كه قرآن كریم معارف طولی متنوّع و مطالب عَرْضیِ متعدد دارد؛ اگر جمع بین همه آنها میسور نشد آن را بر بهترین وجه آن حمل كنید. اگر آن معانی صحیح و تامّ نمی‌بود، هرگز قرآن كریم نسبت به آن معنای غیر درست، ذَلولْ، نرم و انعطاف‌ْپذیر نبود و آن معنا نیز از وجوه قرآن به حساب نمی‌آمد. غرض آن كه، ذو وجوه بودن قرآن می‌تواند ناظر به مطلبی باشد كه در این بخش مطرح شد؛ یعنی، پیوند همة مراحل ظاهر و مراحل باطن و همچنین پیوند ظاهرها با هم و ارتباط باطنها با هم و...؛ چنانكه می‌تواند ناظر به مطلب دیگر باشد.

«ذو وجوه» بودن قرآن به معنایی دیگر نیز در برخی احادیث آمده است. حضرت امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ در نامه‌ای به عبدالله بن عباس فرمود: هنگام احتجاج با خوارج محور استدلال را سنت قرار بده، نه قرآن: «لا تخاصمهم بالقرآن فإن القرآن حمّال ذو وجوه، تقول و یقولون و لكن حاججْهم (خاصمهم) بالسنّة فإنّهم لن یجدوا عنها محیصاً»[6]. این سخن نشان می‌دهد كه چون برخی بر اثر تفسیر به رأی مذموم، وجوهی را بر قرآن تحمیل می‌كردند و وحی خدا را بر خواست‌های خویش تطبیق می‌كردند، آن حضرت سنّت رسول اكرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ را كه مبیّن و شارح راستین قرآن كریم است محور احتجاج قرار داد. از این جهت « ذو وجوه»، به معنای صلاحیت واقعی قرآن برای حمل بر وجوه متعدد نیست.

پی نوشت ها__________

[1] . اشاره به حدیث «إنی تارك فیكم الثقلین كتاب الله و عترتی» من در بین شما دو چیز گرانبها و باارزش قرار می‌دهم، یكی كتاب خدا و دیگری عترت و اهل بیت من.

[2] . همان.

[3] . اصول كافی، ج 2، ص 606؛ بخوان و ترقی كن و بالا برو.

[4] . اشاره به آیه «إنّی جاعل فی الارض خلیفة» است یعنی من در زمین خلیفه و جانشین قرار می‌دهم.

[5] . عوالی اللثالی، ج 4، ص 104.

[6] . نهج البلاغه، نامة 77؛ یعنی: «با خوارج به وسیله‌ی قرآن احتجاج نكن چون كه قرآن راه‌های متعدد و حمل‌های متعدد دارد، چیزی تو می‌گوئی و چیزی آنها می‌گویند، و لكن به واسطه‌ی سنّت پیامبر با آنها احتجاج كن، زیرا آنها در مقابل سنّت و روایت راه چاره‌ای ندارند».

منبع: تفسیر تسنیم، آیت الله جوادی آملی



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
دوشنبه 30 مرداد 1396 02:30 ب.ظ
Hello my family member! I want to say that this article is amazing, great written and include approximately all important
infos. I would like to peer extra posts like this .
دوشنبه 16 مرداد 1396 05:45 ق.ظ
Attractive element of content. I just stumbled upon your web site and in accession capital to assert that I acquire actually
loved account your blog posts. Any way I'll be subscribing for your feeds or even I fulfillment
you get admission to constantly quickly.
یکشنبه 15 مرداد 1396 12:21 ق.ظ
Good post. I'm dealing with some of these issues as
well..
جمعه 13 مرداد 1396 12:25 ب.ظ
My partner and I absolutely love your blog and find almost all of your post's to be exactly I'm looking for.
Would you offer guest writers to write content to suit your needs?
I wouldn't mind producing a post or elaborating on some of the subjects
you write about here. Again, awesome site!
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:05 ب.ظ
I've read a few excellent stuff here. Certainly value bookmarking for revisiting.
I surprise how so much attempt you place to create such a great informative
website.
شنبه 7 مرداد 1396 11:25 ق.ظ
Nice post. I was checking continuously this blog and I'm
impressed! Extremely useful info particularly the
last part :) I care for such info much. I was seeking this particular information for a very long time.
Thank you and best of luck.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:37 ق.ظ
Hey! This post could not be written any better!
Reading through this post reminds me of my old room mate! He always
kept chatting about this. I will forward this page to him.

Fairly certain he will have a good read.

Many thanks for sharing!
سه شنبه 22 فروردین 1396 01:31 ق.ظ
Hello there I am so happy I found your weblog, I really found you
by accident, while I was searching on Bing for something else,
Anyhow I am here now and would just like to say
thanks for a fantastic post and a all round thrilling blog (I also love the theme/design), I don’t have
time to read it all at the moment but I have book-marked it and also added in your RSS feeds, so when I have time I will be back
to read a lot more, Please do keep up the fantastic b.
دوشنبه 21 فروردین 1396 05:30 ق.ظ
Wow, this piece of writing is fastidious, my sister is analyzing these kinds of things, therefore I am going to inform her.
جمعه 11 فروردین 1396 09:08 ق.ظ
Hello, all is going nicely here and ofcourse every
one is sharing information, that's truly excellent, keep up writing.
یکشنبه 21 تیر 1388 07:51 ب.ظ
دوست عزیز شما هم لینک شدید .وب من هرروز با یک یا چند پست به روز میشود از شما ودوستانتان دعوت میشود به ما سر بزنید و بانظرات خود ما را در انجام رسالتمان یاری کنید. موفق باشید
یکشنبه 21 تیر 1388 01:11 ق.ظ
سلام دوست گرامی وب زیبایی دارید امید وارم هر لحظه در پناه خداوند سبحان از لحظه گذشته سر افراز تر باشید . در صورت تمایل به وب من بانام "مخزن المعارف واللطائف " که البته تازه کار است ولی انشاءالله به سرعت گسترش خواهد یافت هم سر بزنید و اگر قابل دانستید ما را لینک کنید . موفق باشید
شنبه 20 تیر 1388 10:29 ب.ظ
مجموعه ای فوق العاده و دیدنی از زیباترین و دیدنی ترین شهر ها و مکان های دنیا. زوج جوان و میلیونری که در تصمیمی شگفت انگیز خانه و محل زندگی خود را ترک کرده و به همراه تجهیزات کامل و گروه فیلمبرداری تصمیم دارند تا پایان عمرشان به 1000 مکان دیدنی در سراسر دنیا سفر کنند.
در این مجموعه زیباترین شهرها، مکان ها، جنگلها، سواحل حتی مردمان آن مناطق و آداب و رسوم آنان به صورت کاملا زنده و مستند به تصویر کشیده شده است.
شنبه 20 تیر 1388 09:36 ب.ظ
سلام
مطالب خوبی دارید
تبادل لینک میکنید؟
شرایط بخوانید
http://www.tafrihi.ir/archives/000103.php
-------------
چندتا لینک معرفی میکنم
عکس های متفرقه وجالب
http://www.tafrihi.com/?c=88
عکس های جالب مرتبط با بازیگران
http://www.tafrihi.com/?c=87
خلاصه قسمت های جومونگ
http://www.tafrihi.com/?c=113
جدیدترین روش های آرایشگری زیبایی اندام
http://tafrihi.com/?c=25
دنبال خواص انواع میوه ها وغذاها هستی بیا اینجا
http://tafrihi.com/?c=50
آموزش ترفندهای انواع نرم افزارهای قدیمی وجدید
http://tafrihi.com/?c=35
جدیدترین بازی های موبایل برای انواع گوشی ها
http://tafrihi.com/?c=46
دنبال مطالب جالب وطنز از هرموضوعی هستی بیا تو
http://tafrihi.com/?c=72
منبع انواع داستان های کوتاه در اینجا
http://tafrihi.com/?c=76
آموزش انواع ترفند های ویندوز اکس پی و دیگر ویندوزها
http://tafrihi.com/?c=30
جدیدترین فال ها با روش های جالب
http://tafrihi.com/?c=44
انواع طالع بینی ها با روش های مدرن!
http://tafrihi.com/?c=45
آموزش آشپزی انواع خوراکی ها وغذاهای قدیمی وجدید
http://tafrihi.com/?c=26
--------
سایت ما کاملا تغییر کرد
www.tafrihi.com
خداحافظ
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی